Таҳаввули институтсионалии Созмон баҳри демократия ва рушди иқтисодӣ ГУАМ ва нақши он дар ташаккули сиёсати берунаи Украина дар давраи пасошуравӣ баррасӣ шудааст. Мубрамияти масъаларо тақвияти муқобилистии геосиёсӣ дар фазои пасошуравӣ ва ҷалби Украина ба фаъолияти ташкилотҳои байналхалқӣ, ки амалан ба ИДМ алтернатива мебошанд, машрут месозад. Мақсади мақола таҳлили асосҳои консептуалии ташаккули сиёсати ГУАМ чун абзори амалӣ гардонидани сиёсати берунаи Украина мебошад, ки ба ҳамгирои аврупоӣ-атлантикӣ нигаронида шудааст. Пояи методологии таҳқиқ контент-таҳлил ва таҳлили анъанавии ҳуҷҷатҳо мебошад, ки тавассути онҳо ҳуҷҷатҳои калидии ГУАМ ба риштаи таҳлил кашида шудааст. Ҳамчунин таҳлили изҳороти барномавии давлатҳои иштироккунанда сурат гирифтааст. Муқаррар карда шудааст, ки бо вуҷуди эълом гардидани мақсадҳои иқтисодӣ фаъолияти ГУАМ аз оғози таъсиси он самтияти возеҳи сиёсии низомигаро дошт (давлатҳои иштироккунанда созмонро ба сифати созмони ҳарбию сиёсӣ мавқеъгирӣ мекунанд). Ба Украина чун давлате, ки ин созмонро ба сифати олати амалигардонии сиёсати берунаи худ, ки ба тағйир додани тартиби минтақавӣ дар фазои пасошӯравӣ ба манфиати сохторҳои аврупоӣ-атлантикӣ равона шудааст ва он ба таври объективӣ мухолифи манфиатҳои Федератсияи Русия мебошад ва яке аз марҳилаҳои халалдор гаштани муносибатҳои дутарафа мешавад, диққати махсус дода шудааст.
алтернативаи ИДМ; сиёсати берунаи Украина; самтгирии ҳарбию сиёсӣ; давлатҳои иштироккунанда; ГУАМ; ҳамгироии аврупоию атлантикӣ; контент-таҳлил; асосҳои консептуалӣ; созмонҳои байналхалқӣ; фазои пасошуравӣ; таҳлили анъанавии ҳуҷҷатҳо
1. Бубнова, Н. И. Военная помощь США и других западных стран Украине после начала российской специальной военной операции / Н. И. Бубнова // Россия и современный мир. – 2023. – № 2(119). – С. 79-105.
2. Шмелев, Б. А. Причины конфронтации между Россией и Украиной / Б. А. Шмелев // Проблемы постсоветского пространства. – 2021. – Т. 8, № 1. – С. 33-53.
3. Edström, H., & Gyllensporre, D. (2024). Coalition of the opting – Part 2: Counterfactually assessing the theory on the GUAM-cooperation. Comparative Strategy, 43(6), p. 685–701.
4. Król-Mazur R., Perliński J. GU(U)AM – from declaration to reality // Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej. – 2013. – Tom 48 (Special Issue). – p. 5–36.
5. Макдермотт, Р. Сотрудничество НАТО – ГУАМ: взгляды России относительно стратегического баланса на Центральном Кавказе / Р. Макдермотт, Ю. Морозов // Центральная Азия и Кавказ. – 2008. – № 3-4(57-58). – С. 276-299.
6. Цыбаков, Д. Л. Милитаризация современной международной политики и ее последствия для национальной безопасности России: специальность 23.00.04 "Политические проблемы международных отношений, глобального и регионального развития": диссертация на соискание ученой степени доктора политических наук / Цыбаков Дмитрий Леонидович. – Москва, 2013. – 346 с.
7. Страсбургская декларация ГУАМ от 10 марта 1997 года (Joint Communique of the Meeting of the President of Azerbaijan, Georgia, Moldova and Ukraine (Strasbourg, October,10, 1997)) [Электр. ресурс]. URL: https://guam-organization.org/joint-communique-of-the-meeting-of-the-president-of-azerbaijan-georgia-moldova-and-ukraine-strasbourg-october-10-1997/ (дата обращения: 26.04.2026).
8. Постсоветское пространство: альтернативы интеграции: исторический очерк / Е. И. Пивовар; Российский гос. гуманитарный ун-т. – Санкт-Петербург: Алетейя, 2008. – 400 с
9. Деятельность ГУАМ на постсоветском пространстве: намерения, результаты, перспективы / Д. А. Белащенко, В. В. Толкачев, А. П. Шмелев, И. Ф. Шоджонов // Контуры глобальных трансформаций: политика, экономика, право. – 2021. – Т. 14, № 3. – С. 84-105.
10.GUUAM-USA Joint Statement (New York, Novevmber 14, 2001) [Электр. ресурс]. URL: https://guam-organization.org/guuam-usa-joint-statement-new-york-novevmber-14-2001-in-russian/ (дата обращения: 26.04.2026).
11.United States – GUUAM Joint Statement (Washington, D.C. December 23, 2002) [Электр. ресурс]. URL: https://guam-organization.org/united-states-guuam-joint-statement-washington-d-c-december-23-2002/ (дата обращения: 05.05.2026).
12.Левченков Александр Станиславович ГУАМ во внешнеполитической концепции президента Украины В. А. Ющенко (2005-2010 гг.) // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. 2012. №4 (84). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/guam-vo-vneshnepoliticheskoy-kontseptsii-prezidenta-ukrainy-v-a-yuschenko-2005-2010-gg-1 (дата обращения: 06.05.2026).
13.The Chisinau Declaration of the GUUAM Heads of States “In the name of democracy, stability and development” [Электр. ресурс]. URL: https://guam-organization.org/the-chisinau-declaration-of-the-guuam-heads-of-states-in-the-name-of-democracy-stability-and-development// (дата обращения: 05.05.2026).
14.Устав ООН [Электр. ресурс]. URL: https://www.un.org/ru/about-us/un-charter/full-text?ysclid=mosmfuo9sk888793975 (дата обращения: 05.05.2026).
15.Договор о дружбе, партнерстве и сотрудничестве между Российской Федерацией и Украиной [Электр. ресурс]. URL: https://www.mid.ru/ru/foreign_policy/international_contracts/international_contracts/2_contract/47334/ (дата обращения: 05.05.2026).
16.Устав Организации за демократию и экономическое развитие – ГУАМ [Электр. ресурс]. URL: https://web.archive.org/web/20120717070542/http://guam-organization.org/node/449 (дата обращения: 26.04.2026).
17.Splidsboel-Hansen, Flemming. “GUUAM and the future of CIS military cooperation.” European Security 9 (2000): p. 92 -110.
18.Совместная Декларация глав государств Организации за демократию и экономическое развитие – ГУАМ по вопросу урегулирования конфликтов [Электр. ресурс]. URL: http://guam-organization.org/node/572 (дата обращения: 05.05.2026).
19.Совместное заявление ГУАМ-США от 23 марта 2006 года [Электр. ресурс]. URL: http://guam-organization.org/node/570 (дата обращения: 05.05.2026).
20.Бакинская Декларация «ГУАМ: Объединяя континенты» [Электр. ресурс]. URL: http://guam-organization.org/node/543 (дата обращения: 05.05.2026).
21.Коммюнике Бакинского саммита ГУАМ [Электр. ресурс]. URL: http://guam-organization.org/node/344 (дата обращения: 05.05.2026).
22.Стратегия развития отраслевого сотрудничества ГУАМ [Электр. ресурс]. URL: https://guam-organization.org/guam-sectoral-cooperation-development-strategy/ (дата обращения: 05.05.2026).
23.Соглашение о создании зоны свободной торговли Совета глав государств СНГ от 15 апреля 1994 года [Электр. ресурс]. URL: https://normativ.kontur.ru/document?moduleId=1&documentId=42741&ysclid=moudop34fw552564426 (дата обращения: 05.05.2026).
24.Соглашение об ассоциации Украины с ЕС. Досье [Электр. ресурс]. URL: https://tass.ru/info/1975718 (дата обращения: 05.05.2026).
25.Норт, Дуглас. Институты, институциональные изменения и функционирование экономики / Пер. с англ. А.Н. Нестеренко; предисл. и науч. ред. Б.З. Мильнера. – М.: Фонд экономической книги “Начала”, 1997. – 180 с.
26.Жабров, А. В. Политические институты: эволюция представлений и интерпретаций / А. В. Жабров // Вестник РГГУ. Серия: Политология. История. Международные отношения. – 2022. – № 3. – С. 28-45.
27.GUAMagreements [Электр. ресурс]. URL: https://guam-organization.org/organization-for-democracy-and-economic-development-guam-agreements/ (дата обращения: 05.05.2026).
28.Кузнецова Е.С. Ускользающий суверенитет: статус-кво против идеологии перемен. Монография. – М.: АРГАМАК-МЕДИА, 2013. – 240 с.
29.Постановление Верховной Рады Украины N 3360-XII от 02.07.1993 г. «Об основных направления внешней политики Украины» [Электр. ресурс]. URL: https://zakononline.ua/documents/show/167520___526828 (дата обращения: 05.05.2026).